Może warto być egoistą?

George Orwell w swoim eseju “Dlaczego piszę” wysunął tezę, że około trzydziestki większość ludzi przestaje myśleć o sobie i zaczyna żyć dla innych. Lub też bardziej pesymistycznie, ugina się pod ciężarem codzienności porzucając indywidualne ambicje. Bynajmniej nie jest to komplement.

Tak sobie myślę, że może i ten Orwell miał rację. Może niekoniecznie około trzydziestki, pewnie każda istota ma inny punkt zapalny, ale w którymś momencie “nie mogę” zaczyna być mantrą znakomitej części ludzkości. Pół biedy, jeśli ktoś “nie mogę” używa jako zasłony dymnej dla “nie chcę”. Trochę w tym tchórzostwa, sama osobiście wolę usłyszeć “mam inne plany”, “nie mam ochoty”, “po prostu nie” niż “nie mogę”, ale trudno, nie każdy umie powiedzieć szczerze, co czuje.

Gorzej jeśli “nie mogę”, “muszę” i podobne zwroty wynikają z próby zadowolenia szeroko rozumianego świata. Często na siłę. Jednym z cytatów z okresu nastoletniego, który najbardziej utkwił mi w pamięci, jest “nie buduj swojego szczęścia na drugiej osobie”. Osobiście rozumiem to jak instrukcję nakładania maski tlenowej w samolocie. Jeśli wpompuję mnóstwo szczęścia w siebie, wtedy będę mogła pomóc innym wpompowywać szczęście w ich życie. Przy czym druga osoba nie powinna działać jako maska tlenowa. Bo osoba to osoba, a maska to maska. Osoba składa się z mięsa i duszy, a maska z worka i gumowej rurki. Zupełnie inny mechanizm.

Absolutnie natomiast najgorzej, kiedy to wymówka przed samym sobą. Nie mogę, bo praca, mąż, dzieci, nie mam czasu, nie stać mnie, nie wypada, nie wolno. Oczywiście dzieci to dzieci, mąż to mąż, a praca to praca i pewne rzeczy są wymagane. I słusznie. Za każdym razem bawi mnie jednak umiłowanie do mówienia o poświęceniu, jak to niczego nie można bo Czynnik X. Gdyby tylko nie było czynnika X, to życie byłoby światłe i wspaniałe i tyle by mi się udało osiągnąć. Byłoby tyle czasu. Ach, ten potworny czynnik X. Jasne, pewien procent ludności ma poważny czynnik X, któremu muszą stawić czoła. Jest to ułamek tego procenta, który mówi jak bardzo nie może. Nie chodzi mi od razu o wielkie kariery i zdobywanie świata, bo głęboko wierzę, że nie każdy jest kowalem własnego losu. Chodzi mi o nawet tak banalne rzeczy jak “nie mam czasu na książki, bo dzieci”.

Mam to wielkie szczęście i zarazem nieszczęście, że jestem rozpieszczoną jedynaczką. Liczy się dla mnie w bardzo dużym stopniu to co ja chcę, co ja myślę i co ja lubię. Przy czym lubię jak innym jest dobrze i inni są szczęśliwi i jak czuję się dobrą osobą. Więc nie chodzi mi o ciągłe branie i przejmowanie się tylko sobą, a raczej o bycie jednostką, która ma własne pragnienia i własne zdanie i będzie robić swoje, zamiast zasłaniać się niemożnością i czynnikiem X. Pragnienia duże albo całkiem malutkie, bo nie trzeba zawsze ambicją sięgać gwiazd.

Mnóstwo pisze się o tym, jakimi egoistami są millenialsi. Większa część argumentów sprowadza się do tego, że są roszczeniowi, bo nie chcą wykonywać nieprzyjemnej pracy za niskie wynagrodzenie, ku chwale pracodawcy. Ja tam myślę, że to bardzo zdrowe podejście. A jeśli ktoś nie jest na tyle zdesperowany, żeby musieć wykonywać pracę, której naprawdę nie lubi, to chyba tylko się cieszyć, że ma taki komfort? Osobiście bardzo ciekawi mnie, jacy będą millenialsi za kilkanaście i więcej lat, kiedy wszyscy już tak zupełnie dorośniemy i zestarzejemy się.

Myślę sobie, że gdyby od dziecka uczono nas zdrowego egoizmu, bylibyśmy lepsi dla siebie samych i siebie nawzajem. Byłoby jakoś łatwiej akceptować innych i ich wybory, interesować się nimi i cieszyć, zamiast szukać ukojenia w zbiorowej martyrologii. Jeśli ja mam prawo do bycia ważną, to każdy inny też ma. Pewna doza zdrowego egoizmu jest cudownym lekarstwem na chory egoizm, który pozwala ranić innych, traktować ich instrumentalnie i w ogóle być nie do końca fajnym.

W filmie “Niekończąca się Opowieść” jest ta piękna scena, w której Bastian może uratować ginący świat Fantazji tylko dzięki swoim własnym marzeniom i fantazjom. Albo ta scena, w której by ocalić Cesarzową, musi nadać jej nowe imię, jakiekolwiek tylko się mu podoba. Czasami odrobina ego jest równie zbawienna, co wielkie poświęcenia.

Ale nie musisz się zgadzać. To tylko moja opinia.

  • http://michalmalysa.pl Michał Małysa

    Problem z egoizmem jest taki, że sporo ludzi swoje zachowania nazywa „dbaniem o siebie” (itp.), a wszystkich innych już klasycznym egoizmem 😉

    • http://riennahera.com/ Riennahera

      Coś w tym jest!

  • Catrine_Mai

    O! Super artykuł! Moja mama zawsze powtarza, że gdyby nie dzieci, to by dużo podróżowała, do Chin by poleciała i po slumsach w Ameryce Południowej by chodziła. Tymczasem już w Niemczech, czy w Czechach czuje się nieswojo, jest zagubiona i dzieci nie mają z tym nic wspólnego, zwłaszcza, że 2 dzieci jest już dorosła, a najmłodsza ma 8 lat, to też nie taki wiek, w którym nie dałoby się jej nigdzie zabrać bo za mała. Największym hitem było to, jak stwierdziła, że nie ma czasu pogłaskać świnki morskiej, którą trzymałam na rękach, bo musiała sprzątać czy coś tam. o.O W sumie nie wiem, to chyba rodzinne, czasami podczas zjazdów rodzinnych licytują się, kto jest bardziej zapracowany XDD

  • http://www.karinaostapiuk.pl/ Karina

    Nie muszę, ale mogę :) Zdecydowanie podpisuję się pod Twoimi słowami! ”Więc nie chodzi mi o ciągłe branie i przejmowanie się tylko sobą, a raczej o bycie jednostką, która ma własne pragnienia i własne zdanie i będzie robić swoje, zamiast zasłaniać się niemożnością i czynnikiem X. ” <3

  • Emilia Maciejewska

    Wszystko to prawda, co piszesz. Tym męczennikom co nam, świadomym zdrowym egoistom, zarzucają złe postępowanie trzeba o tym przypominać, że nie da się kochać i dbać o innych nie zadbawszy i nie pokochawszy siebie wcześniej.

  • http://blogzmiasta.pl/ Justyna

    „Umiłowanie do mówienia o poświęceniu, jak to niczego nie można bo Czynnik X”.
    Jako ktoś, kto przez lata był tym właśnie czynnikiem X, żałuję że niektórym tak długo zajmuje zrozumienie, że uszczęśliwiając siebie, często polepszą samopoczucie większości bliskich osób. Taka osoba, myśląc że wow, poświęcam się, taka jestem bohaterska, naprawdę zrzuca cały ciężar na innych. To inna osoba musi dźwigać świadomość, że „gdyby nie ja, ona mogłaby być szczęśliwa”. Warto, żeby te niby nie-egoistyczne osoby zdały sobie z tego sprawę, i to jak najszybciej :)

  • ScarletMorgana

    Ty też wyczuwasz kiedy ktoś nie mówi całej prawdy? Ludzie boję się mówić otwarcie „nie chcę”. Może to dlatego, że tak samo obawiają się bycia ocenionym przez pryzmat tego?

    Też jestem jedynaczką i również się tym cieszę.
    Zdrowy egoizm jest bardzo potrzebny i w odróżnieniu od chorego egoizmu, potrafi mieć pożyteczne skutki dla ogółu. Np współistnienie z sobą wzajem. Jasno i bez strachu stawianie kawy na ławę sprawia, że nie pozostaje żadnych niedomówień, a to czyni koegzystencję łatwiejszą i klarowną.

  • http://mojewywody.pl/ Sabina Milewska

    Ja całe życie słucham, jaką jestem egoistką. Nawet nie wiadomo po kim, rodzice i siostra są ulepieni z innej gliny. Ja wychodzę z założenia, że warto być egoistą w życiu. Jeśli będziemy podawać się na tacy i zbawiać świat, to ludzie po prostu zaczną to perfidnie wykorzystywać. Musimy dbać o siebie. Altruizm jest jednak wskazany w relacjach z ludźmi, na których nam zależy.

    Pozdrawiam :)